Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör

ana Sayfa Yatırım Borsa pay Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör pay senedi fiyatı nasıl belirlenir, nasıl oluşur, neye göre ücretler düşer ve yükselir sorularının cevabı borsada yatırım yapmaya başlayacak herkes tarafından merak edilmektedir. Bu yayında pay senedi fiyatlarını belirleyen faktörleri öğrenebilirsiniz.
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Hisse senedi fiyatları nasıl belirlenir? pay senedi almaya başlayacak pek çok kimse pay senedi fiyatları nasıl belirlenir, nasıl oluşur ve neye göre değişir gibi soruların cevabını öğrenmeye çalışıyor. Bu soruların kaynağı çok güzel çünkü her bir yatırımcı kazanç sağlayabilmek için, yatırım yapacağı pay senedinin alış ve satış fiyatının neye göre ve nasıl belirlendiğini mutlaka öğrenmek zorundadır ki, konuyla alakalı bir fikri olsun ve akça kazanabilsin. Bu gerçekten önemli hepimiz nakit kazanmak için büyük emekler veriyoruz ve haliyle iyi kararlar alarak paramızın bize daha fazla kazandırmasını ümit ediyoruz. pay senedi fiyatları çeşitli birçok faktöre göre belirlenmekte ve değişmektedir. Bu çeşitli faktörlerin her birinin oluşturduğu etkilerin tamamı da umumi olarak borsaları ve pay senedi fiyatlarını oluşturmaktadır. Faktörleri çeşitli örneklerle de açıklayacağım ve anlaşılabilir olmasına da özen göstereceğim. 1. yeryüzü ve Talep pay senedi fiyatları yeryüzü ve talep yasalarına göre şekillenmektedir. Alfred Marshall ve Leon Walras’ın asırlık bu iktisat modeli pay senedi fiyatlarını oluşturan en esas faktördür. Tanım vermek yerine doğrudan bir örnekle açıklamak istiyorum. Diyelim ki, bir semt pazarına gittiniz. Bir tezgahta farklı renklerde onlarca tişört satılıyor. Pazarda tişört satan başka tezgah da yok. Siz kırmızı olanını arıyorsunuz ama onca renk varken kırmızı olanı yok derken, nihayet tezgahın altında bir adet buluyorsunuz. O kadar popüler ki herkes kırmızı tişört almak istiyor, onca renk arasından bir adet kalmış ve pazarlık başlıyor, satıcıya soruyorsunuz ‘en son kaça olur bu’, satıcı kırmızı tişörte olan talebi bildiği ve illaki aklındaki fiyata satabileceğine güvenilir olduğu için indirim yapmıyor. ‘Son ücret oluru bu zaten’ diyor. Şimdi de farklı bir yolla pazar tezgahına yolumuz düşsün. Diyelim ki, tişört satan tezgahın önünden yavaşça ilerliyoruz, üstelik bu kere tişört satan 2-3 farklı tezgah ve satıcı da mevcut diğer örnekteki gibi yegâne değil, bolca kırmızı tişört mevcut ama ne yazık ki bu kere biz alıcı değiliz, almaya niyetimiz yok, tişört kırmızı olsa bile umurumuzda değil üstelik artık kimse tişörtte almıyor. O da ne satıcı bize sesleniyor ‘tişörtlerim mevcut buyurun’ diyor. Göz ucuyla bakıyor ve almak istemediğimizi söylüyoruz. Satıcı ‘çok güzel kırmızı renkte olanı da var, gelin size indirimde yaparım, fiyatta anlaşırız’ diyor. İşte yeryüzü ve talep yasaları, işte fiyat! Pazar ki biz buna piyasa deniliyor, yeryüzü ve talebin dengelendiği, pazarlığın yapıldığı ve fiyatın belirlendiği yerdir. Şöyle toparlayabilirim; herkes tişört satmak isterse (arz) ücretler düşer, alıcılar çok fazlaysa (talep) ücretler artar. Bu kural tişört için de pay senedi için de alacağınız herhangi bir şey için de geçerlidir. Değişen fiyatları biz, alıcı ve satıcılar belirleriz. Alıcının çok olduğu bir pay senedinin fiyatları artarken, satıcısının çok olduğu bir pay senedinin fiyatı da düşer. iki iktisat Bir ülke ekonomisindeki sağlıklı ekonomik göstergeler istikrarlı borsayı işaret eder. Bir ülkedeki ekonomik veriler ne kadar müspet olursa bu hal borsanın da o denli güçlü ve yatırım yapılabilir olduğunu gösterir. Bir ülke ekonomisindeki sağlıklı olmayan veriler de tahmin edebileceğiniz gibi tam tersini işaret eder. Örnek verecek olursam, örneğin işsizliğin düşük olduğu bir ülkede işsizlik oranı verileri ekonominin güçlü olduğunun göstergelerinden biridir. Bu şu anlama geliyor, işsizlik oranı düşük, öyleyse ülkede yaşayan insanların büyük çoğunluğu bir iş sahibi ve nakit kazanıyorlar. nakit kazanabildikleri için de insanlar yatırım yapabiliyorlar. Başka bir örnek de ülkelerce önceden belirlenmiş zamanlarda açıklanan perakende satış verileridir. Ekonominin büyük bir bölümünü oluşturması nedeniyle perakende satışlar önemlidir ve takip edilmesi gerekir. Perakende satışlar aydan aya ve özel günlerde yüksek değişkenlik gösterebilir. örneğin ABD’de ünlü indirim günü Black Friday (Kara Cuma), Şükran Günü ve Noel arifesi gibi zamanlarda satışlar daha yüksek olur. Türkiye’de de Yeni Yıl ve İslami bayram arifelerinde satışların umumiyetle yüksek performans gösterdiğini söyleyebiliriz. faiz oranları da borsayı, dolayısıyla da pay senedi fiyatlarını etkilemektedir. Basitçe açıklayacak olursam, faizlerin yüksek olduğu bir ekonomide tasarruf sahipleri borsada pay senedi alımını yeğleme etmek yerine tahvil ve ürem getirisi elde edebilecekleri çeşitli fonları almayı yeğleme ederler. Bu vaziyette da pay senedi fiyatları düşer. ürem oranlarının yükselmesi bahsettiğim sebeple pay senedi fiyatını düşürmektedir, tam tersi bir vaziyette nema oranları azaldığında ise pay senedi fiyatları artmaktadır. Söz gelimi, pay fiyatları ve ürem oranları arasında ters orantılı bir ilişki söz konusudur. Bunların dışında bir ülke ekonomisinin ne kadar sağlıklı olduğu hakkında düşünce alabilmek için tarım dışı istihdam, enflasyon rakamları, kişisel gelirler, kişisel harcamalar ve endüstri üretim gibi ekonomik verileri takip etmeniz gerekir. Borsayı etkileyen haberler yazımdan da konuyla alakalı ilave bilgi alabilirsiniz. 3. Şirket Haberleri ve Gelişmeler formel şirket bildirileri ve şirket haberleri de pay senedi fiyatlarını etkilemektedir. Düşünün ki bir şirketten pay senedi alacaksınız, elbette kuşkusuz ki şirketle alakalı gelişmeler doğrudan şirketin pay fiyatlarını da etkileyecektir. Şirketle alakalı büyük gelişmelerin hisseyi etkilememesi çok da mümkün değildir. Örneğin, pay senedine sahip olduğunuz bir şirketin büyük bir satın alma haberini duyurduğunu düşünün. Bu satın alımın şirket için iyi olacağı öngörülüyorsa şirketin pay fiyatları yükselir. Taze bir örnekle devam edeyim. Konuyla alakalı haberleri takip etmişseniz sosyal ağ şirketi Twitter (TWTR) için uzun bir süredir işlerin pek de yolunda gitmediğini görmüşsünüzdür. Şirketin faal kullanıcı sayısının gerilemesi, şirketin bir türlü hedeflediği tanıtım gelirlerini elde edememesi gibi ortada birçok menfi veri mevcut Haliyle yatırımcılar bu durumdan hiç de memnun değil ve açıklanan her bir menfi veri ya da şirketle alakalı menfi gelişme, Twitter’ın borsada değer kaybetmesine başka bir deyişle pay senedi fiyatlarının düşmesine sebep oluyor. En son Twitter yönetimi şirketin satışı için kurulu toplamıştı. Şirketin talipleri arasında Google, Apple ve dünyanın en büyük medya şirketlerinden Disney’in muhtemel alıcılar olduğu söyleniyordu. Bu yazıyı hazırladığım sırada adı geçen bu şirketlerin Twitter ile ilgilenmediğine değin haberler çıkması sonucunda şirket hisseleri yüzde 20 değer kaybetti. Bakın şirketle alakalı menfi bir gelişme pay senedi fiyatını nasıl da kötü etkiledi. Madem sosyal ağlar dedik, Microsoft’un son büyük satın almasından da bahsedelim. Microsoft 26.2 milyar dolar bedelle uzman sosyal iş ağı LinkedIn’i satın aldı. Şirketin bu satın almasından sonra LinkedIn (LNKD) hisseleri yüzde 48 değer kazanmıştı. Peki, satın almalar her vakit şirketlerin pay senedi fiyatını yükseltiyor mu? kesinlikle hayır. mesela Facebook (FB) mesajlaşma uygulaması WhatsApp’i 19 milyar dolara satın aldığında şirketin hisseleri sanki çakılmıştı. Bunun sebebi var yatırımcıların hali Facebook’un sahip olduğu genç kitleyi elinden kaçırmış olduğu, bu açığı WhatsApp ile kapatmaya çalıştığı şeklinde yorumlamasıydı. Üstelik Facebook’un kasasından çıkan devasa tutar pay senedi sahiplerini memnun etmemişti. Bu sebeple şirket hisseleri satın alma haberi sonrası bir süre yoğun şekilde elden çıkarılmış, pay fiyatları değer kaybetmişti. Türkiye’den de örnek vereyim. Bazı zamanlar dünyanın en büyük perakende devlerinden Wal-mart’ın bizim Migros’u (MGROS) satın alacağı yönünde haberler çıkıyor. Ne vakit bu haber çıksa Migros’un pay fiyatları uçuşa geçiyor. Diyeceğim şu ki şirketler hakkındaki formel duyurular, şirketlerle alakalı gelişmeler, satın alma haberleri de pay fiyatlarını yükseltebilir de düşürebilir de. Bu nedenle yatırım yaptığınız bir şirkete ilişkin haber ve gelişmeleri takip etmeniz gerekir. Bu gelişmeler aynı vakitte borsada esas çözümleme yapmak için de kullanılmaktadır. dört Beklentiler, Spekülasyon ve Manipülasyon Borsa piyasası hakkında henüz yeni düşünce edinmiş çoğu yatırımcı spekülasyon ve manipülasyonu karıştırdığı için önce bu 2 kavramın ne anlama geldiğini açıklayayım. Manipülasyon, önceden bilerek ve isteyerek pay senedi fiyatlarını düşürecek ya da yükseltecek şekilde piyasayı kendi çıkarlarına göre yönlendiren, diğer yatırımcıları zarara uğratarak, bunun karşılığında da para kazanmak anlamına gelmektedir. Manipülasyon yapmak suçtur ve cezası vardır. Spekülasyon, gelecekte fiyatının yükseleceği öngörülen bir pay senedini bugünden almak ya da gelecekte fiyatının düşeceği bir pay senedini bugünden satmak anlamına gelmektedir. Spekülasyon bir suç değildir ve spekülasyon yapmak serbesttir. Aralarındaki ayrım budur. Spekülasyonun serbest, manipülasyonun yasaktır. Borsada güven her vakit önemli bir rol oynamaktadır. Yatırımcılar güvendikleri pay senetlerini almaya daha istekli olurken, güvenmedikleri pay senetlerini riskli gördükleri için almaya istekli olmazlar. Diğer profilden güven, pay senedi alınacak şirkete yönelik olabilirken, ülke ekonomisine yönelikte olabilir. Örneğin, ne yaptığı tam olarak ecnebi şirketler güvensizlik yaratabilirken, ülkenin ekonomik verilerindeki kötü gidişatta yatırımcıda güvensizlik yaratabilir. Yatırımcının güveni ya da güvensizliği ile oluşan beklentileri de bu sebeple pay senedi fiyatlarını belirleyen faktörler arasındadır. 5. politik olaylar İç politik olaylar ülke borsası üzerinde son radde önemli bir etkiye sahiptir. Ülke için de yaşanan politik siyasi olaylar borsayı etkiler. siyasi istikrarsızlık, hükümete duyulan güvenin azalması, yönetime yapılan askeri müdahaleler, yolsuzluklar ve ülke parlamentosundaki derin kutuplaşmalar gibi problemleri borsayı etkileyebilecek öneme sahip politik siyasi olaylar olarak gösterebilirim. Bu madde de özellikle Türkiye’den örnekler vermek istiyorum fakat kısaca dünyaya da bakmadan geçmeyelim. 1963 yılında ABD’nin otuz beşinci başkanı John F. Kennedy’nin 22 Kasım Cuma günü bir suikast sonucu öldürülmesinin ardından ülkede borsa çökmüş, piyasalar batmıştı. yeniden yakın tarihte 2 yıl önce o dönemin Yunanistan hükümetinin Cumhurbaşkanlığı seçimlerini öne çekerek siyasi manevra yapması Atina Borsası’nı son 20 yılın en katı günlük düşüşünü yaşamasına neden olmuştu. Türkiye’ye gelince, 2001 krizi nedenleri arasında yer meydan dönemin Cumhurbaşkanı ve Başbakan’ı arasında yaşanan politik gerginlik gene o dönemde borsanın yüzde 15 gibi tarihi bir düşüş yaşamasına neden olmuştu. Tarihi genişletecek olursam, Türkiye’de 1987 ve 2006 arasındaki dönem incelendiğinde yaşanan askeri müdahalelerin, 1991 – 2002 döneminde kendi için de birbirleriyle ahenksiz koalisyon hükümetlerinin, 1980 yılı sonrasında kamu arasında meydana gelen laik – anti laik kutuplaşmaların ülkede sıklıkla yaşanan siyasi politik istikrarsızlık dönemlerinin ortaya çıkardığı ekonomik olumsuzlukları borsayı da kötü etkilemiştir. Benzeri politik siyasi istikrarsızlar ülke ekonomilerini menfi etkiliyor, menfi etkilenen iktisat de ikinci başlıkta belirttiğim gibi borsayı menfi etkiliyor. Benzeri olayların yaşanmadığı ve politik istikrarın olduğu bir ülkede de tam tersi olarak müspet etkiler peydah olabilmektedir. 6. Büyük skandallar Gazete ve haber sitelerinde en ön sayfalarda büyük yer kaplayan skandallar çoğu vakit borsa üzerinde önem yeryüzü ederler. Dolandırıcılıklar, finansal aracıların içinde patlak veren sorunlar, hileler, mapus cezaları, yargılamalar, davalar derhal her benzeri skandal pay senedi fiyatları üzerinde etkiyle sebep olabilir. Birkaç yıl önce finansal aracılarının hile yapmasıyla gündeme gelen Macaristan’da bu skandal patlak vermişti. Skandal sonrasında Macaristan borsası büyük değer kaybetmişti. En bilinenlerden Enron ve Parmalat skandalları da ortaya çıktığı dönem büyük etkileri beraberlerinde getirmişlerdi. Bunlar gerçekten de büyük skandallardı. Parmalat Avrupa’da ilk olması açısından yaptığı usulsüz işlemlerle patlak verdiği dönemde büyük yankı uyandırmıştı. Buradan Enron skandalını çekip aldığımızda, o dönemde bu skandal borsayı etkilemişti. Yalnızca büyük şirketlerde çıkan skandallar borsayı etkiler diye bir şey yoktur. hisse senedini elinde tuttuğunuz şirketin üst düzey yöneticilerinden birinin de usulsüzlük yaptığı ortaya çıkarsa bu da büyük bir skandaldır ve kuşkusuz ki ücretler üzerinde düşürücü tesir yaratır. 7. Güçlü Medya Finans siteleri, haber siteleri, gazeteler, dergiler, televizyonlar yahut sosyal medyada pay senedi fiyatlarını etkileyebilir. Medya yalnızca büyük skandallara yer vermez aynı vakitte çoğu vakit bazı dedikodulara da ‘duyum’ adı altında yer verebilir. Birkaç madde önce bahsettiğim Wal-Mart Migros’u satın alacak örneğini hatırlıyorsunuzdur. Satın aldı mı, hayır. Haber gerçek miydi, hayır. Haber sonrası Migros hisseleri yükseldi mi, evet. Bu örnek bile pay senedi fiyatları üzerinde medyanın nasıl büyük bir etkisi olduğunu görmenize kafi Şirketler hakkında, şirket yöneticileri hakkında ya da elinizdeki kağıdı etkileyebilecek herhangi bir durumla alakalı medyanın yer verdiği haberler gerçek olmasa, gerçeği yansıtmasa, söylenti olsa bile fiyatları etkileyebilmektedir. 8. Küresel Olaylar ve Gelişmeler Uluslararası olay ve gelişmeler özellikle gelişmekte olan ülke borsaları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Döviz kurları, ticaret anlaşmaları ve değişen uluslararası ilişkiler pay senedi fiyatlarını etkileyebilmektedir. Bunların dışında bazı ülkeler mevcut ki pay senedi piyasaları üzerinde doğrudan büyük etkiler yaratıyor. Amerika Birleşik Devletleri, bugün dünyanın en büyük ekonomisi ve en güçlü ülkesidir. ABD’de açıklanan ekonomik veriler küresel pay senetleri başta olmak üzere petrol ve değerli metallerin fiyatlarını etkileyebilmektedir. Faizlerin borsayı etkilediğini söylemiştim. Örneğin, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) faizleri yükseltirse, Türk lirasının diğer para birimleri karşısında değerinin yükselişini görebileceğimiz gibi aynı vakitte bunun sonucu olarak borsada fiyatların da düştüğüne şahitlik edebiliriz. TCMB’nin nema kararları borsayı etkiler lakin bu karar küresel piyasaları etkilemez. ama ABD Merkez Bankası faizleri yükseltmeye yahut düşürmeye karar verirse Türkiye dahil birçok ülke borsası bu hareketten etkilenir. Diyelim ki ABD Merkez Bankası faizleri yükseltmeye karar verdi, işte bu vaziyette Türkiye’deki pay senetlerinin de düşüşe geçmesi beklenebilir. ABD dışında dünyayı etkileyen başka ülkelerde vardır. örneğin ABD’den sonra dünyanın en güçlü ekonomisi olan Çin’de yaşanan gelişmeler de dünya borsalarını etkileyebilmektedir. yalnızca dünyanın güçlü ekonomilerinin, iktisat verileri küresel ve mahalli piyasaları etkilemez. Bu ülkelerde yaşanan politik olaylar ve yatırımcıların paniklemesine sebep meydana gelebilecek aklınıza gelen derhal her büyük gelişme de borsaları etkileyebilir. Yönetim değişiklikleri, seçimler, toplumsal olaylar buna örnek gösterilebilir. 9. Doğal Afetler Ülkelerde yanşan doğal afetler genelde piyasalar üzerinde menfi tesir yaratsa da eğer sonrasında ekonomiyi canlandıracak bir doğal afet yaşanmışsa ender olarak de olsa bu müspet bir tesir yaratabilir. Depremler, sel, kasırgalar gibi aklınıza gelebilecek büyük afetler, çoğu vakit iyi sonuçları beraberinde getirmiyor. Örneğin, ülkemizde 17 Ağustos 1999’da yaşanan zelzele sonrası faizler yüzde 115’leri bulmuş, borsada yüzde 10.3 düşüş meydana gelmişti. Bu sebeple doğal afetlerin de pay senedi fiyatları üzerinde bir etkisi söz konusudur. 10. Savaş ve Terör Olayları Çoğu vakit savaş durumu piyasalarda terör olaylarından daha büyük bir etkiye sahiptir. yine de terörizm ve terör olayları da borsaları etkilemektedir. Örneğin, ABD’de yaşanan 11 Eylül Saldırıları sonrasında ABD borsalarında yaklaşık 1.4 trilyon dolarlık zarar meydana gelmişti. Aynı şekilde 2 yıl süren Irak Savaşı da her ne kadar askeri harcamalarda bir talep yaratsa da ülke borasını çok da müspet etkilememişti. Dünyada yaşanan yahut yaşanabilecek, yılgı yaratan durumlarından başka bir örnek olarak da Rusya’nın Kırım’a müdahalesini göstermek uygun olacaktır. 28 Şubat 2014’te Rusya’nın Kırım’a girmesi küresel çapta gerginlik ve de panik yarattığı için BIST 100 endeksi %2.18 değer kaybederken, Almanya’da DAX %3 İngiltere’de FTSE %1.4 değer kaybetmişti. Hem savaş hem de terör olayları pay senedi fiyatlarını etkileyebilmektedir. hisse senedi fiyatları nasıl oluşur, nasıl belirlenir ve neye göre değişir sorularınızın cevaplarını on maddede açıklamaya çalıştım. Son olarak, gene maddeler halinde anlatılan oldukça da anlaşılır borsa nedir yayınına da göz atmanız faydalı olabilir.
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Philadelphia düşük gayrimenkul fiyatlarıyla iç ve dış göç almaya devam ediyor
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Yurtdışı Eğitim Bursu Veren 7 kuruluş
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Buffett’ın En Büyük Hatası: Batık Şirket Berkshire Hathaway
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
vakit Kavramını Değerli Kılan 5 Finansal mevzu
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Borsa pay Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
İş Dünyası Buffett’ın En Büyük Hatası: Batık Şirket Berkshire Hathaway
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Bankalar iGaranti gitti, yerine GarantiOne geldi
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Emlak Philadelphia düşük gayrimenkul fiyatlarıyla iç ve dış göç almaya devam ediyor
Hisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 FaktörHisse Senedi Fiyatlarını Belirleyen 10 Faktör
Kariyer Yurtdışı Eğitim Bursu Veren 7 kuruluş
loading...

Yorumunuzu Bırakın