Gölge Bankacılık Sistemi Nedir?

kanuni olan ve tradisyonel bankacılık gibi çalıştığı halde bankacılık düzenlemelerine tabi olmayan gölge bankacılık faaliyetleri günümüzde yaklaşık 80 trilyon dolar büyüklüğe ulaştı.

Gölge Bankacılık Sistemi Nedir?Gölge Bankacılık Sistemi Nedir?
Gölge Bankacılık Sistemi

Gölge bankacılık (shadow banking), tradisyonel bankacılık sistemi ile ilişkili olmasına karşın tradisyonel bankacılık sisteminde olduğu gibi kanuni açıdan denetlenmeyen ya da kısmen daha az denetime tabi olan ve ticari bankalar gibi hizmet veren bankacılık sistemidir.

Gölge bankacılığı, bilinen tradisyonel bankacılıkta olduğu gibi mevduat kabul etmez, tüketici kredisi, kredi kartı gibi bireysel bankacılık ürünlerini sunmaz. Gölge bankacılığının uğraş alanı hedge fonlar, türev araçlar, nakit piyasası fonları, repo piyasasıdır. Diğer profilden bu sistem çoğu ülkede bankacılık düzenlemelerine tabi değildir. Gölge bankacılığı sisteminde müşterilere; ipotekli ya dahut varlığa dayalı ticari kağıtlar karşılığında eş krediler verilmekte ve bunların karşılığında ürem farkıyla kâr elde edilmektedir.

Gölge Bankacılık Sistemi

Gölge bankacılık sistemi (Shadow banking system), tradisyonel tabirle finans kuruluşu olmayan şirketlerin kanuni bir şekilde ve bankacılık düzenlemelerine tabi olmadan doğrudan bankacılık faaliyetlerinin tümünü yürütmesi anlamına gelmektedir.

Gölge bankacılık sisteminde tradisyonel bankalardan farklı olarak mevduat toplanamadığı için diğer yollarla toplanan kaynaklar, tıpkı tradisyonel bankacılık sisteminde olduğu gibi ürem karşılığında veriliyor. Bu sistemde müşterilere; ipotekli kredi, varlığa dayalı ticari kağıtlar karşılığında kredi ya da nakit piyasası fonları verilip, bunun karşılığında elde edilen ürem farkıyla kâr sağlanıyor.

Gölge Bankacılık Sistemi Nedir?Gölge Bankacılık Sistemi Nedir?
Yıllara göre gölge bankacılığı – Kaynak: Financial Stability Board

Gölge bankacılığı 1960’lı yılların sonu ve 1970’li yılların başında ortaya çıksa da 2008 ekonomik krizi sonrasında daha da ivme kazanmış ve faaliyetleri günümüzde yaklaşık 80 trilyon dolara kadar ulaşmıştır. 2000’li yıllarda adı çok daha sık duyulan gölge bankacılık terimi, literatürde ilk defa ekonomist Paul Allen McCulley tarafından 2007 yılında kullanılmıştır.

Gölge bankacılığından tradisyonel bankalara nazaran daha düşük ürem oranlarıyla ve hatta teminatsız bir şekilde kredi alınabiliyor olması bu sisteme olan talebi artırıyor. Ekonomide ihtiyaç duyulan kredi talebinin yalnızca tradisyonel bankalar tarafından karşılanmasının mümkün olmaması da gölge bankacılığına olan talebi artıran diğer bir faktör.

Yaklaşık 14.4 trilyon dolarlık varlık ile gölge bankacılığı pazarının en büyük oyuncusu ABD, ABD’yi yaklaşık 4.7 trilyon dolarla İngiltere takip ediyor. 2013 yılı sonu itibariyle ABD, İngiltere ve Avro Bölgesi’nin gölge bankacılığı pazarındaki payının ise yüzde 80 olduğu biliniyor. Diğer profilden 2.7 trilyon dolarla Çin, gölge bankacılığı sektörünün en hızlı büyüdüğü pazar konumundadır.


loading...

Yorumunuzu Bırakın